Онцлох - Selenge.nutag.mn

Шуурхай: Манай улс энэ жил анх удаа Дэлхийн адууны өдрийг тэмдэглэнэ ЦАГ АГААР: Улаанбаатарт шөнөдөө 6 хэм дулаан Сэлбэ хот орон сууцжуулах төслийн нийт гүйцэтгэл 32.6 хувьтай үргэлжилж байна ШУА-ийн Элчин сайдын Индэр цуврал лекцэд БНЭУ-ын Элчин сай

zulaa — Fri, 22 May 2026 15:24:14 +0800

Нийслэлийн прокурорын газрын Зөрчлийн хэрэг бүртгэх ажиллагаанд хяналт тавих хэлтсийн хяналтын прокурор Г.Энхмаатай “Амьтны тухай хууль зөрчих” зөрчлийн гаралт, шийдвэрлэлтийн талаар ярилцлаа.

-Нийслэлийн хэмжээнд Зөрчлийн тухай хуульд заасан Амьтны тухай хууль зөрчих зөрчлийн гаралт, шийдвэрлэлтийн талаар мэдээлэл өгөхгүй юу? Амьтны тухай хууль зөрчих зөрчлөөс ямар төрлийн зөрчлүүд Нийслэлийн нутаг дэвсгэрийн хэмжээнд зонхилон үйлдэгдэж байна вэ?

-Нийслэлийн прокурорын газраас 2026 оны эхний 4 сарын байдлаар Нийслэлийн Байгаль орчны газрын эрх бүхий албан тушаалтны Зөрчлийн тухай хуулийн 7.6 дугаар зүйлд заасан “Амьтны тухай хууль зөрчих” зөрчлийг шалгасан 163 хэрэг, материалд хяналт тавьсан. Энэ нь өнгөрсөн оноос 69 буюу 73.4 хувиар өссөн үзүүлэлттэй байгаа юм. Дээрх 163 зөрчлөөс агнуурын бүс нутгаас бусад газарт, амьтныг агнах хориотой үед, эсхүл хориглосон хугацаанд амьтныг барьсан, агнасан, тээвэрлэсэн зөрчил 110 буюу зонхилон үйлдэгдсэн байна.

Ихэнх тохиолдолд зөрчил үйлдэгдсэн нь тодорхой, холбогдогч зөрчил үйлдсэнээ сайн дураараа хүлээн зөвшөөрдөг учраас зөрчлийг ажлын 5 хоногт багтаан хялбаршуулсан журмаар шалгаж, шийтгэл оногдуулж шийдвэрлэдэг бөгөөд 147 зөрчлийг хялбаршуулж шийдсэн байна. Харин 13 зөрчилд зөрчлийн хэрэг нээн хэрэг бүртгэлт явуулсан.

Он гарснаас хойш дээрх зөрчлийн хэрэг, материалд холбогдсон иргэдээс 262 тарвага, 602 загас, 14 чоно, ятуу 4, зэрлэг гахай, үнэг тус бүр 3, хярс, шар шувуу тус бүр 2, дорго 1 бодгаль, 1 ширхэг бугын эвэр зэргийг хураан авсан байна.

-Амьтны тухай хууль зөрчих зөрчил үйлдсэн бол хүлээлгэх хуулийн хариуцлага ямар байдаг вэ? Зөрчлийн улмаас байгаль орчинд учирсан хохиролд хэчнээн төгрөгийг нөхөн төлүүлсэн бэ?

-Амьтны тухай хууль зөрчих зөрчил үйлдсэн болох нь тогтоогдсон хүн, хуулийн этгээдийн зөрчил үйлдэхдээ ашигласан эд зүйл, хууль бусаар олсон хөрөнгө, орлогыг хурааж, учруулсан хохирол, нөхөн төлбөрийг гаргуулахаас гадна Зөрчлийн тухай хуульд заасан хэмжээгээр торгох шийтгэл оногдуулдаг. Ер нь бол Амьтны тухай хууль зөрчих зөрчилд үйлдсэн зөрчлөөс нь хамаараад хүнд 150 мянган төгрөгөөс 1 сая төгрөг, хуулийн этгээдэд 1,5 саяас 10 сая төгрөгөөр торгох шийтгэл оногдуулах хуулийн заалттай.

Түүнээс гадна амьтны аймагт учирсан хохирлыг Байгаль орчныг хамгаалах тухай хуулиар тухайн амьтны экологи– эдийн засгийн үнэлгээг хоёр дахин нэмэгдүүлсэн хэмжээгээр тооцож, зөрчил үйлдсэн иргэн, хуулийн этгээдээр нөхөн төлүүлдэг.

Жишээлбэл 1 бодгаль тарваганы экологи-эдийн үнэлгээ 410 мянган төгрөг байдаг. Үүнийг 2 дахин нэмэгдүүлж тооцвол 820 мянган төгрөг болдог.

Та бүхэн мэдэж байгаа байх энэ оны 1 дүгээр сарын 30-ны өдөр Хан-Уул дүүргийн 23 дугаар хорооны нутаг дэвсгэр, Богд-Хан уулын дархан цаазат газар, Нүхтийн амны хязгаарлалтын бүсэд газар ашиглагч хуулийн этгээд нь стандартад нийцээгүй хашаа барьснаас халиу буга зоогдож үхсэн зөрчил үйлдэгдсэн. Энэ зөрчлийн улмаас амьтны аймагт 25,4 сая төгрөгийн хохирол учирсан бөгөөд стандартын бус хашааг буулгаж, газар ашиглах эрхийг хэсэгчлэн цуцалж, тухайн стандартын бус хашаа барьсан хуулийн этгээдээр хохирол, нөхөн төлбөрийг гаргуулахаар шийдвэрлэсэн.

2026 оны эхний 4 сард Амьтны тухай хууль зөрчих зөрчлийн улмаас 258 сая төгрөгийн хохирол, нөхөн төлбөр учирснаас 127,7 сая төгрөг буюу 49.4 хувь нөхөн төлөгдсөн байна.

-Хуулийн зохицуулалт байдаг ч иргэд яагаад энэ төрлийн зөрчлийн хэрэгт холбогдож байна вэ?

-Нэг үеэ бодвол иргэд ан агнах, загас барих гэрээ, тусгай зөвшөөрөлгүйгээр амьтныг агнах, ашиглах, барих нь хууль бус гэдгийг мэддэг болсон. Гэсэн хэдий ч энэ төрлийн зөрчил буурахгүй байгаа нь зөрчилд холбогдсон иргэдийн ухамсартай шууд холбоотой байна. Агнуурын бүс нутгаас бусад газарт буюу хот суурин газарт тарвага, зурмын түүхий мах, нойтон арьсыг оруулахыг хориглодог. Гэтэл Амьтны тухай хууль зөрчсөн зөрчлийн дийлэнх нь нийслэл хот руу тарвага тээвэрлэсэн зөрчил байдаг. Энэ төрлийн зөрчилд холбогдсон иргэд “хүн бэлэглэсэн, эмчилгээнд хэрэглэх гэж байсан, эсхүл идэх зорилгоор авч явсан” гэдэг бол зарим хэсэг нь “хүний дайвар ачааг авсан, тарвага гэж мэдээгүй” гэх зэргээр тайлбарласан байдаг.

-Иргэд дээрх зөрчлөөс урьдчилан сэргийлэхийн тулд ямар арга хэмжээ авах шаардлагатай байна вэ?

-Амьтны тухай хууль зөрчих зөрчлийн дийлэнх нь загас, тарвага хууль бусаар хот, суурин газарт оруулж ирэх зөрчил байна. Ялангуяа үржлийн үед нь загас агнасан тохиолдол гарч байна.

Амьтны тухай хуульд амьтдыг агнах, барихгүй байх хугацааг тодорхой заасан байдаг. Тухайлбал, бор гөрөөс, цагаан зээр, зэрлэг гахайг жил бүрийн 12 дугаар сарын 01-ний өдрөөс дараа оны 8 дугаар сарын 31-ний өдөр хүртэл, булга, суусар, элбэнх, үнэг, мануул чандага туулай, бор туулайг жил бүрийн 02 дугаар сарын 11- ний өдрөөс 11 дүгээр сарын 20-ны өдөр хүртэл, зурам, тарвагыг жил бүрийн 10 дугаар сарын 16-ны өдрөөс дараа оны 8 дугаар сарын 20-ны өдөр хүртэл, Дархадын цагаан загасыг жил бүрийн 8 дугаар сарын 01-ний өдрөөс 10 дугаар сарын 20-ны өдөр хүртэл, Буйр нуурын загасыг жил бүрийн 5 дугаар сарын 15-ны өдрөөс 8 дугаар сарын 01-ний өдөр хүртэл, омоль загасыг жил бүрийн 8 дугаар сарын 30-ны өдрөөс 10 дугаар сарын 30-ны өдөр хүртэл; зарам загасыг жил бүрийн 9 дүгээр сарын 05-ны өдрөөс дараа оны 01 дүгээр сарын 30-ны өдөр хүртэл; Алтайн сугас загасыг жил бүрийн 6 дугаар сарын 15-ны өдрөөс 8 дугаар сарын 31-ний өдөр хүртэл, бусад загасыг жил бүрийн 4 дүгээр сарын 01-ний өдрөөс 6 дугаар сарын 15-ны өдөр хүртэл хугацаанд тус тус ахуйн болон тусгай зориулалтаар агнах, барихыг хориглосон байдаг тул дээрх хугацаанд амьтныг агнахгүй, барихгүй байхад анхаарах хэрэгтэй.

Түүнчлэн бусдын дайвар ачаанд хориглосон амьтан болон бусад хориотой эд зүйл байгаа бол тээвэрлэхгүй байх, ачаа дайж байгаа болон ачааг хүлээн авах иргэний холбогдох мэдээллийг тэмдэглэж авах зэргээр зөрчилд холбогдохоос зайлсхийх шаардлагатай байна. Мөн амьтны түүхий эд, эрхтнийг эмчилгээнд хэрэглэх нь шинжлэх ухааны үндэслэлтэй юу гэдгийг бас бодолцох хэрэгтэй.

Нэмж хэлэхэд энэ дэлхий зөвхөн хүнд зориулагдаагүй гэдгийг ойлгож амьтны эрхийг хамгаалах үйлсэд гар бие оролцоосой гэж уриалж байна.

Нийтэлсэн: Улсын Ерөнхий Прокурорын газрын Хэвлэл мэдээлэл, Олон нийттэй харилцах алба

Салбарын тулгамдсан асуудлыг үе шаттайгаар шийдвэрлэж ажиллахаа илэрхийллээ

zulaa — Wed, 06 May 2026 14:36:23 +0800

Монгол Улсын Шадар сайд Н.Номтойбаяр Сэлэнгэ аймгийн Онцгой байдлын газарт ажиллаж, гамшиг, аюулт үзэгдэл, ой, хээрийн гал түймрийн нөхцөл байдал, техник, тоног төхөөрөмжтэй танилцлаа.

Энэ үеэр цаашид анхаарах асуудлын талаар санал солилцож, гамшгаас хамгаалах, урьдчилан сэргийлэх арга хэмжээг эрчимжүүлэхэд анхаарч ажиллахыг үүрэг болгосон юм.

Тэрээр эдийн засгийн нөхцөл байдалтай уялдуулан салбарын тулгамдсан асуудлыг цаг алдалгүй шийдвэрлэх зорилгоор төр, хувийн хэвшлийн хамтын ажиллагааны хүрээнд үе шаттай шийдвэрлэж ажиллахаа илэрхийллээ.

Халиун бугыг агнасан хэргийг Экологийн цагдаагийн алба шалгаж байна

zulaa — Tue, 28 Apr 2026 13:00:26 +0800

Сэлэнгэ аймгийн Шаамар сумын нутаг дэвсгэрт орших “Устай Шаамар, Хадан хошуу, Тужийн нарсны байгалийн цогцолборт газар”-ын бүсээс ховор амьтны жагсаалтад багтсан хоёр халиун бугыг хууль бусаар агнасан талаарх гомдол, мэдээлэл цагдаагийн байгууллагад бүртгэгджээ.

Дуудлагын дагуу алба хаагчид холбогдох шалгалтын ажиллагааг явуулж байгааг Экологийн Цагдаагийн Албанаас мэдээллээ.

Халиун буга нь Монгол Улсын Засгийн газрын 2012 оны долдугаар тогтоолын нэгдүгээр хавсралтаар батлагдсан ховор амьтны жагсаалтад бүртгэгдсэн бөгөөд уг амьтныг агнах, тээвэрлэх,худалдахыг хуулиар хориглосон байдаг.

Гэмт хэрэг, зөрчлөөс урьдчилан сэргийлэх тухай хуулийн 33 дугаар зүйлийн 33.1.2 дахь хэсэг, мөн Хууль зүй, дотоод хэргийн сайд, Сангийн сайдын 2017 оны А/297, 360 дугаар хамтарсан тушаалаар иргэдээс гэмт хэрэг, зөрчлийн талаарх мэдээллийг төлбөртэй авах зохицуулалттай.

Иймд байгаль орчны эсрэг гэмт хэргийн талаарх мэдээллийг Цагдаагийн байгууллагын 102 болон 70191070 дугаарын утсанд мэдээлж, хамтран ажиллахыг уриаллаа.

Сэлэнгэ, Дархан, Төв, Хэнтий, Булганы зүүн хэсгээр нойтон цас орно

zulaa — Mon, 27 Apr 2026 16:03:15 +0800

Цасан шуурга шуурч, говийн аймгуудын нутаг, зүүн аймгуудын нутгийн баруун хэсгээр салхи, шуургатай байхыг анхааруулж байна.

Өнөөдөр 20 цаг хүртэлх цаг агаарын урьдчилсан мэдээ

Хур тунадас: Ихэнх нутгаар солигдмол үүлтэй. Шөнөдөө төвийн аймгуудын нутгийн зүүн, говийн аймгуудын нутгийн зүүн хойд хэсэг, зүүн аймгуудын нутгийн зарим газраар, өдөртөө төв болон говийн аймгуудын нутгийн зүүн, зүүн аймгуудын нутгийн баруун хэсгээр бороо, нойтон цас орж, цасан шуурга шуурна. Бусад нутгаар хур тунадас орохгүй.

Салхи: Нутгийн баруун хагаст баруунаас секундэд 5-10 метр, нутгийн зүүн хагаст баруун өмнөөс баруун хойш эргэж секундэд 6-11 метр, говь, тал, хээрийн нутгаар түр зуур секундэд 16-18 метр хүрч ширүүсэж, шороон шуурга шуурна.

Агаарын температур: Шөнөдөө Дархадын хотгор, Хангай, Хөвсгөл, Хэнтийн уулархаг нутаг, Завхан, Заг-Байдраг голын эх, Идэр, Тэс, Онон, Улз, Халх голын хөндийгөөр -3...-8 градус хүйтэн, Их нууруудын хотгор, Хангайн нурууны өвөр бэл, говийн бүс нутгийн зүүн болон хойд хэсгээр +4...+9 градус, говийн бүс нутгийн баруун өмнөд хэсгээр +9...+14 градус, бусад нутгаар -1...+4 градус дулаан, өдөртөө Хэнтийн уулархаг нутаг, Сэлэнгэ, Хараа, Ерөө, Туул, Тэрэлж, Хэрлэн, Онон, Улз, Халх голын хөндий, Дорнод-Дарьгангын тал нутаг, говийн бүс нутгийн зүүн хойд хэсгээр +6...+11 градус, Их нууруудын хотгор, Алтайн өвөр говиор +20...+26 градус, бусад нутгаар +13...+18 градус дулаан байна.

УЛААНБААТАР ОРЧМООР: Үүлшинэ, ялимгүй хур тунадас орно. Салхи баруун өмнөөс баруун хойш эргэж секундэд 6-11 метр, зарим үед секундэд 13-15 метр хүрч ширүүснэ. Шөнөдөө +2...+4 градус, өдөртөө +8...+10 градус дулаан байна.

БАГАНУУР ОРЧМООР: Үүлшинэ, ялимгүй хур тунадас. Салхи баруун өмнөөс баруун хойш эргэж секундэд 7-12 метр, зарим үед секундэд 14-16 метр хүрч ширүүснэ. Шөнөдөө 0 градус орчим, өдөртөө +8...+10 градус дулаан байна.

ТЭРЭЛЖ ОРЧМООР: Үүлшинэ, ялимгүй хур тунадас. Салхи баруун өмнөөс баруун хойш эргэж секундэд 6-11 метр, зарим үед секундэд 13-15 метр хүрч ширүүснэ. Шөнөдөө 0 градус орчим, өдөртөө +6...+8 градус дулаан байна.

Ирэх сарын 01-нийг хүртэлх цаг агаарын урьдчилсан төлөв:

27-нд төвийн аймгуудын нутгийн зүүн өмнөд, говийн аймгуудын нутгийн зүүн хэсэг, зүүн аймгуудын нутгийн зарим газраар,
28-нд Увс нуурын хотгор, Алтайн уулархаг нутгаар,
29-нд баруун аймгуудын нутгийн зарим газар, төвийн аймгуудын нутгийн хойд хэсгээр,
30-нд баруун аймгуудын ихэнх нутаг, зүүн аймгуудын нутгийн зарим газраар бороо, нойтон цас орно.

Салхи 27-нд говь, тал, хээрийн нутгаар, 28-нд Монгол-Алтайн уулархаг нутгаар, 29-нд баруун болон төвийн аймгуудын нутгаар, 30-нд Алтайн уулархаг нутаг, тал, хээрийн нутгаар секундэд 15-17 метр хүрч ширүүсэж, шороон шуурга шуурна.

Шөнөдөө Хөвсгөл, Хэнтийн уулархаг нутаг, Завхан голын эх, Хүрэнбэлчир орчим, Идэр, Тэс, Тэрэлж, Хэрлэн, Онон, Улз, Халх голын хөндийгөөр -3...-8 градус хүйтэн, Их нууруудын хотгор, говийн бүс нутгийн өмнөд хэсгээр +5...+10 градус, бусад нутгаар -2...+3 градус дулаан, өдөртөө Хэнтийн уулархаг нутаг, Туул, Тэрэлж, Хэрлэн, Онон, Улз, Халх голын хөндий, Дорнод Дарьгангын тал нутгаар +8...+13 градус, говийн бүс нутгийн баруун өмнөд хэсгээр +21...+26 градус, бусад нутгаар +15...+20 градус дулаан байна. 28-нд ихэнх нутгаар, 29-нд говь, талын нутгаар дулаарна.

Улсын арслан Б.Орхонбаяр нутгийнхаа аваргын нэрэмжит барилдаанд түрүүллээ

zulaa — Tue, 07 Apr 2026 15:07:48 +0800

Сэлэнгэ аймгийн Мандал сумын харьяат, Монгол Улсын аварга Гунаажавын Эрхэмбаярын нэрэмжит улс, аймаг, цэргийн цолтой 128 бөхийн барилдаанд тус аймгийн Цагааннуур сумын харьяат, улсын арслан Б.Орхонбаяр түрүүллээ.

Ховд аймгийн Зэрэг сумын харьяат, улсын заан Б.Бат-Өлзий үзүүрлэв. Харин их шөвөгт дархан аварга Н.Батсуурь, улсын заан Н.Жаргалбаяр нар шалгарав.

Дунд шөвөгт улсын харцага Э.Даш, улсын начин Б.Сосорбарам, аймгийн хурц бадрангуй арслан Э.Мөнхбаатар, аймгийн арслан Х.Наранбаяр нар үлдсэн.

Нэрэмжит барилдааныг тохилдуулан Г.Эрхэмбаяр аваргад МҮБХ болон аваргууд, Таван-Хан дэвжээний бөхчүүд, үе тэнгийн бөхчүүд, багш, шавь нар, ах дүү, найз нөхөд, нутгийн иргэд зэрэг хүмүүс хүндэтгэл үзүүллээ.

Эх сурвалж: МҮБХ

Гадаад улсын иргэдтэй бүлэглэн гэмт хэрэг үйлддэг байж болзошгүй этгээдүүдүүдийг шалгаж байна

zulaa — Wed, 01 Apr 2026 16:04:13 +0800

Гадаад улсын иргэдтэй бүлэглэн иргэдийн төлбөрийн картын цахим мэдээллийг олж, гэмт хэрэг үйлддэг бүлэг этгээдэд холбогдох хэргийг Кибер гэмт хэрэгтэй тэмцэх газарт шалгаж байна.

Тодруулбал, Ц нарын бүлэг этгээд нь арилжааны банкны ПОС төхөөрөмж ашиглан иргэд, аж ахуйн нэгж, байгууллагуудад хуурамч орлогын гүйлгээ хийж, их хэмжээний хохирол учруулсан байж болзошгүй байна.

Иймд иргэд, аж ахуйн нэгж, байгууллагууд та бүхэн хөрөнгө оруулалтын эх үүсвэр, үйл ажиллагааны бодит байдлыг сайтар нягталж, баталгаажуулсны үндсэн дээр хамтран ажиллах, “хөрөнгө оруулалт” нэрээр олон улсын банкны карт ашиглах санал ирсэн тохиолдолд онцгой анхаарал хандуулж шалгах, мөн хувийн болон банкны картын мэдээллээ бусдад дамжуулахгүй байхыг анхаарна уу.

Ерөнхийлөгчийг дөрвөн жилээр хоёр удаа сонгох уу?

zulaa — Wed, 01 Apr 2026 11:49:20 +0800

“Зургаан жил нэг удаа” гээд байсан чинь... Улстөр заримдаа их хоржоонтой, хөгийн юм...

2019 онд бид Үндсэн хуульдаа гар хүрч, Ерөнхийлөгчийг зургаан жилээр нэг удаа сонгоно гэж шийдсэн. Тэр үед гоё үгс их явж байлаа... “популизмаас сална”, “эрх мэдэл төвлөрөхгүй”, “дахин сонгогдох гэж улайрахгүй Ерөнхийлөгчтэй болно” гэх мэт. Өөрөөр хэлбэл, төрийн тэргүүн маань дараагийн сонгуулийн төлөө биш, улс орны төлөө ажиллах боломж бүрдэнэ гэсэн найдвар. Гэтэл өнөөдөр тэр найдвар маань өөрөө Үндсэн хууль зөрчсөн байж магадгүй гээд л яригдаж эхэллээ.

Үндсэн хуулийн цэц уг заалтыг зөрчилтэй гэж үзсэн нь улс төрийг хөдөлгөөнд оруулчихлаа. Одоогийн Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх 2021 онд сонгогдсон. Хэрэв хуучин заалт хэвээр бол 2027 онд бууна, дахин нэр дэвшихгүй. Өөрөө ч тэгж хэлж байсан.

Гэхдээ боломж гарвал амлалт бол түй ч хамаа алга болж...

Сүүлийн үед “дөрвөн жилээр хоёр удаа” гэсэн хувилбар хааяа нэг цухалзаад байгаа. Хэрэв энэ хувилбар бодит болбол юу болох вэ?

Товчхондоо одоогийн Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх дахин нэр дэвших зам нээгдэнэ. 2019 онд дахин сонгогдохгүй байя гэж өөрсдөө шийдсэн систем, 2026 он гэхэд “за жаахан бодоод үзье” гэдэг дээрээ ирчихэж... Дүрмээ өөрчилж тоглолтоо үргэлжлүүлэх гэж байна уу? “хааны суудал дулаахан юм чинь, дөрвөн жилээр хоёр удаа гэдэг нь титмээ удаан зүүх шинэ арга биш биз?” Иргэний сонгох, сонгогдох эрхийг хязгаарласан гэж үзэх онолын боломж бий. Хэрэв Цэц яг энэ өнцгөөс дүгнэсэн бол түүнийг шууд буруутгах аргагүй. Гэхдээ улс төр гэдэг “зөв эсэх”-ээр хэмжигдэхгүй. Яагаад яг сонгуулийн мөчлөг ойртож байгаа энэ үед вэ? Яагаад яг одоогийн Ерөнхийлөгчийн хугацаатай давхцаж энэ асуудал сөхөгдөв? Хэрэв үнэхээр “дөрвөн жилээр хоёр удаа” гэдэг хувилбар батлагдвал 2019 оны реформын гол утга үндсэндээ алга болох төдийгүй, тэр үед ердөө л өрсөлдөгчөө унагах гэсэн зорилгоор эцэг хуулинд гар хүрсэн таамаг үнэн болж таарлаа.

https://www.shuud.mn/a/561620

Шүүхийн цахимжилтыг орон нутагт эрчимжүүлнэ

zulaa — Tue, 31 Mar 2026 15:31:10 +0800

Шүүхийн ерөнхий зөвлөлийн даргын тушаалын дагуу Шүүхийн ерөнхий зөвлөлийн гишүүн Г.Даваадорж, Ч.Баянжаргал, Цахимжилтын төвийн дарга Т.Мөнхбаяр, ахлах инженер Б.Ангараг болон “Ай Си Ти Групп” ХК-ийн Дижитал шийдлийн газрын захирал Ч.Урандэлгэр, төслийн менежер У.Хүслэнзаяа нар орон нутагт томилолтоор ажиллав.

Томилолтоор Сэлэнгэ аймгийн Сайхан сум дахь Сум дундын анхан шатны шүүх, Орхон, Сэлэнгэ, Дархан-Уул аймаг дахь шүүхүүд, Сэлэнгэ аймгийн Мандал сум дахь сум дундын анхан шатны шүүхэд “Цахим шүүх 2.0” цөм системийн иргэний хэргийн туршин нэвтрүүлэлтэд хяналт тавьж, шүүхүүдийн тодруулга, саналыг хэлэлцэж, алдаа засварын мэдээллийг хүлээн авч, засварлах ажлыг зохион байгууллаа.

Цахимжилтын туршин нэвтрүүлэлтийн явцад шүүх бүр нэг шүүгчид 2-15 хэрэг, нэхэмжлэл хуваарилж, цахимжуулан ажилласан ба уулзалт, хэлэлцүүлгийн үед гарсан алдааг гүйцэтгэгч компанийн төслийн баг залруулан ажилласан байна. Томилолтоор ажилласан баг шүүхүүдээс гаргасан саналуудыг нэгтгэн үзэхэд шийдэл боловсруулж, хөгжүүлэлтэд тусгах 35, туршин нэвтрүүлэлтийн үйл ажиллагааны төлөвлөгөөнд тусгах 2 санал гарсан.

Харин нэг саналыг ШЕЗ-ийн хэргийн хөдөлгөөний удирдлага, статистикийн газарт, таван саналыг ШЕЗ-ийн цахим хөгжил, мэдээллийн технологийн удирдлагын газарт тус тус шилжүүлж, нэг саналыг хэрэг хянан шийдвэрлэх системийн ажлын хэсгээр шийдвэрлүүлэхээр тогтов. Түүнчлэн уулзалтын үед Шүүхийн ерөнхий зөвлөлийн гишүүд зөвлөлөөс баримталж буй бодлого чиглэлийг танилцуулж, санал хүсэлтийг сонсов.

“Морин хуур“ болон “Монгол тэмээний өдөр”-өөр БҮХ НИЙТЭЭР АМРАХГҮЙ. Өв соёлоо тунхаглан хамгаалах зорилготой ТЭМДЭГЛЭЛТ ӨДӨР

zulaa — Wed, 11 Mar 2026 17:01:46 +0800

Н.Батсүмбэрэл тэргүүтэй найман гишүүн зургаадугаар сарын 07-ныг "Морин хуурын өдөр", нэгдүгээр сарын 24-нийг "Монгол тэмээний өдөр" болгох хууль боловсруулж байна.

Тодруулбал, уг өдрүүдийг тэмдэглэлт өдөр болгосноор БҮХ НИЙТЭЭР АМРАХГҮЙ бөгөөд энгийн тэмдэглэлт өдрийн тоонд оруулах юм байна.

Энэхүү санаачилга нь Монголын уламжлалт мал аж ахуй, үндэсний өв соёлын бэлгэ тэмдэг болсон тэмээний соёл, аж ахуйн үнэ цэнийг таниулахын зэрэгцээ Морин хуур хэмээх монголчуудын язгуур хөгжмийн зэмсэг, уртын дуу, ардын дуу, туульс, зан үйлтэй салшгүй холбоотой оюуны өвийг хамгаалах, түгээн дэлгэрүүлэх ач холбогдолтой юм.

Морин хуур нь 2008 онд ЮНЕСКО-гийн Хүн төрөлхтний соёлын биет бус өвийн жагсаалтад бүртгэгдсэн, монголчуудын түүх, соёл, оюуны өвийн бэлгэ тэмдэг учир тунхаглан хамгаалах нь чухал юм.

"Нийтээр тэмдэглэх тэмдэглэлт өдөр" гэж түүхэн болон тодорхой үйл явдал, түүхэн уламжлал, нийгмийн тодорхой давхаргыг хамарсан, бүх нийтээр тэмдэглэж заншсан өдрийг хэлдэг бөгөөд энэ нь бүх нийтээр амрах амралтын өдөр биш юм.

Тухайлбал, Үндсэн хуулийн өдөр 1-р сарын 13, Залуучуудын өдөр 8-р сарын 25, Оюуны өмчийг хамгаалах өдөр 4-р сарын 26 гэх мэт хуульд заасан тэмдэглэлт өдрүүд байдаг.

Монгол Улсын Үндсэн хуулийн Тавдугаар зүйлийн тав дахь хэсэгт “Мал сүрэг бол үндэсний баялаг мөн бөгөөд төрийн хамгаалалтад байна”, Долдугаар зүйлийн нэг дэх хэсэгт “Монголын ард түмний түүх, соёлын дурсгалт зүйл, шинжлэх ухаан, оюуны өв төрийн хамгаалалтад байна” гэж тус тус заасан.

Эдгээр заалт нь төрөөс үндэсний өв соёл, уламжлалт мал аж ахуй, тэдгээртэй салшгүй холбоотой соёлын үнэт зүйлсийг хамгаалах, хөгжүүлэх, түгээн дэлгэрүүлэх бодлогыг хэрэгжүүлэх эрхзүйн үндсийг бүрдүүлж байна.

Хуулийн төсөл батлагдсанаар дараах эерэг үр дагавар бий болно. Үүнд:

Монгол Улсын Үндсэн хуульд заасан үндэсний өв соёл, уламжлалт мал аж ахуй, оюуны өвийг хамгаалах төрийн үүрэг бодитоор хэрэгжихэд дэмжлэг үзүүлнэ.
Монгол тэмээ, морин хуур хөгжимтэй холбоотой уламжлалт мэдлэг, ур чадвар, зан үйл, бүтээлч үйлдвэрлэлийг дэмжих, түгээн дэлгэрүүлэх боломж нэмэгдэж, соёлын өвийн хадгалалт, өвлүүлэлт сайжирна.
Иргэдийн үндэсний бахархал, эх оронч үзэл, соёлын дархлаа бэхжиж, хүүхэд, залуучуудад үндэсний өв соёлоо танин мэдэх, хайрлан хамгаалах ухамсар төлөвшинө.
Соёлын аялал жуулчлалын бүтээгдэхүүн, үйлчилгээний нэр төрөл нэмэгдэж, дотоодын болон гадаадын жуулчдад зориулсан соёлын арга хэмжээ тогтмолжин, орон нутгийн эдийн засагт эерэг нөлөө үзүүлнэ.
Хуулийн төсөл нь улсын төсөвт шууд дарамт учруулахгүй бөгөөд холбогдох арга хэмжээг салбарын байгууллагуудын батлагдсан төсөв, төлөвлөгөөний хүрээнд хэрэгжүүлэх боломжтой.

Монгол ардын намын дарга Н.Учрал Сэлэнгэ аймгийн намын гишүүдтэй уулзлаа

zulaa — Fri, 06 Mar 2026 15:00:44 +0800

Монгол Ардын намын дарга, УИХ-ын дарга Н.Учрал төвийн бүсэд ажиллах томилолтынхоо эхэнд Засгийн газрын хамгийн анхны байр болох Сэлэнгэ аймгийн Алтанбулаг суман дахь Ардын түр Засгийн байрыг соёлын өвд бүртгэн, музейн чиглэлээр сэргээн засварлаж хадгалж хамгаалах үүргийг холбогдох албаныханд өгсөн. Үүний дараагаар Сэлэнгэ аймгийн намын гишүүд, дэмжигчидтэйгээ уулзсан юм.

Тэртээ 105 жилийн өмнө эх оронч залуусын гал цогтой зүрхнээс бадарсан хувьсгалын дөл Сэлэнгэ нутгаас Монгол орон даяар дүрэлзэн асч, Монголын шинэ түүхийн их эргэлтийг эхлүүлсэн түүхтэй. Монгол Ардын нам байгуулагдсаны 105 жилийн ой, “Эх орончдын өдөр”-ийн арга хэмжээг Сэлэнгийн долгио чуулгын уран бүтээлчид “Шивээ хиагт” дуугаар эхлүүлэв.

105 жилийн түүхтэй Монгол Ардын нам бол түүхэн гавьяатай бодлогын нам. Энэ ч утгаараа гишүүн төвтэй, ард түмнийхээ хүсэл зорилгыг мэдэрсэн шинэ цагийн салхийг авчрах шинэчлэлийн олон ажлыг хийж хэрэгжүүлэхээ намын дарга танилцууллаа. Мөн намынхаа бүх шатны дарга нарыг ард түмэнтэйгээ ойрхон байхыг захисан.

2025 онд ажил үйлсээрээ манлайлсан “Улсын тэргүүний намын анхан шатны байгууллага”-аар Сэлэнгэ аймгийн Орхон сумын намын хороог шалгаруулж, намынхаа төлөө насны залуугаа зориулсан ахмад гишүүддээ хүндэтгэл үзүүллээ. Мөн хамгийн олон жил намын анхан шатны байгууллагын дарга, дэд дарга, үүрийн даргаар ажилласан дарга нарт “Талархал” гардуулсан. Энэ үеэр мөн Монгол Ардын намд шинээр элссэн 23 хүнд намын батлахыг нь гардуулсан юм.

Энэхүү арга хэмжээнд Сэлэнгэ аймгийн Монгол Намын хорооны дарга, УИХ-ын гишүүн Ч.Ундрам, УИХ дахь Монгол Ардын намын бүлгийн дарга Ж.Батжаргал, Монгол Ардын намын Ерөнхий нарийн бичгийн даргын зөвлөх Т.Сайнжаргал, намын Нарийн бичгийн дарга С.Мөнгөнчимэг, Олон нийттэй харилцах, зохион байгуулалттай газрын дарга Ж.Дамдинцэрэн, Мөрийн хөтөлбөрийн хэрэгжилт, мониторингийн газрын дарга Б.Нандин-Эрдэнэ, Орон нутаг, намын хөгжлийн хэлтсийн дарга Б.Галсан нар оролцлоо.